dr Bartłomiej Swebodziński

Czy trema musi być zła? Trema – emocjonalny koktajl

Trema kojarzy się zwykle z negatywnymi odczuciami, z emocjami, które utrudniają swobodne działanie wykonawcy. Jednakże badania nad tremą pokazują, że muzycy demonstrują szerokie spektrum emocji podczas doświadczania tremy. Niektóre z jej aspektów okazują się wysoce korzystne i dające powodzenie podczas koncertu. Dlatego trema wciąż jest ciekawym obiektem badań psychologów muzyki.

Jak neuronauka zweryfikowała zdolności pamięciowe? Współczesne koncepcje pamięci

„Ojciec” pamięci – Ebbinghaus – zaproponował w XIX w. jej prawidłowości, które nadal w pewnej mierze są aktualne. Przez cały XX w. proponowano różne modele, często korzystające z metafor, pamięci, które słabiej lub mocniej przetrwały próbę czasu. Równolegle neuronauka intensywnie się rozwijała, czego skutkiem są dzisiaj ciągłe weryfikacje dawnych psychologicznych modeli, również dotyczących pamięci. Zatem, co dziś wiemy o pamięci – uczeniu się – zapamiętywaniu, ale i zapominaniu.

Mindfulness dobry na stres? Współczesne panaceum – możliwości i ograniczenia

Przy okazji rozwoju trzeciej fali terapii behawioralnych pojawił się nurt mindfulness. Wywodzi się z praktyk religijnych, obecnych w różnych środowiskach ideologicznych aktualnej cywilizacji. Obecnie cieszy się dużym zainteresowaniem i wykorzystywaniem w rozmaitych obszarach naszego funkcjonowania. Doczekał się również standaryzacji stosowanych treningów oraz licznych badań nad skutecznością, także wśród muzyków i doświadczanego przez nich stresu. Jak każde „lekarstwo” zasługuje na rzetelną ocenę jego skuteczności i użyteczności.

Zachowania niepożądane ucznia  – jak z nimi pracować

Każde zachowanie może być w danej sytuacji zachowaniem niepożądanym (przez niektórych nazywane trudnym). Dopiero jego charakterystyki kontekstowe sugerują potrzebę ich redukcji. Zaproponowany przed laty model najmniej restrykcyjnej interwencji wg. Foxxa nadal ma zastosowanie w szkolnictwie, terapii, wychowywaniu. Proponuje szereg sposobów interwencji, którymi należy posługiwać się w sposób odpowiedzialny, znając ich zalety i wady podyktowane kontekstem i skutkami.

Wpływ emocji na środowisko pracy z uczniem w szkole muzycznej

Reakcje emocjonalne pojawiają się wszędzie, a są szczególnie widoczne m.in. podczas pracy edukacyjnej. Do ich generowania dochodzi łatwo. A gdy już powstaną, to łatwo się rozlewają na inne bodźce środowiska – czy to fizycznego, czy też społecznego. Dotyczy to przyjemnych, ale i awersyjnych dla ucznia sytuacji. Za takie zjawiska odpowiadają ściśle określone pętle neuronowe w naszym mózgowiu, co potwierdza ich konstytuowanie się. Dlatego wymaga to od pedagoga świadomej i odpowiedzialnej pracy z uczniem.

Jak nauczyć  chcenia – rzecz o motywacji

Zmusić do pracy możemy zawsze. Ale czy na tym nam zależy? Czy daje to gwarancję spontanicznej i samodzielnej pracy ucznia? Warto zaproponować takie formy współpracy, by uczeń chciał pracować samodzielnie. Więcej, by czerpał z tego satysfakcję. To daje też szanse na to, by uczeń chciał z nami współpracować, wykazując się otwartością i gotowością do asymilacji naszych rozwiązań różnych problemów bądź zaczęło generować je samodzielnie. Wróćmy zatem do podstaw – generalnych praw uczenia się, ale ze zwróceniem uwagi na najnowsze doniesienia z obszaru ekonomii behawioralnej.

Pomiar psychometryczny zdolności muzycznych – test inteligencji muzycznej Winga

Badania nad różnicami indywidualnymi są wiecznie nurtujące. Ich efektem są liczne narzędzia diagnostyczne, które podlegają, często trudnej i wymagającej, kalibracji. Dotyczy to również obszaru zdolności, w tym zdolności muzycznych. Niestety, poziom złożoności aktywności muzycznej narzuca wysokie wymagania wobec psychometrii. Dlatego wystandaryzowanych i znormalizowanych narzędzi pomiarowych na polskim rynku mamy niewiele. Najbardziej znanym jest Test Inteligencji Muzycznej Winga, który ma swoje „smaczki”, ale nie jest też pozbawiony pewnych ograniczeń. Prawidłowe używanie tego testu i odczytywanie wyników wymaga niemałej wiedzy z psychometrii.

Co neuronauka może nam dziś powiedzieć o zdolnościach muzycznych?

Aktywność poznawcza, w tym w obszarze muzycznym, zawiera w sobie aspekt odbiorczy, ale i nadawczy. Co więcej, nie jest stała przez całe życie, lecz podlega zmianom rozwojowym, wynikającymi z treningu własnego, ale też w trakcie odbudowy po działaniu różnych czynników destrukcyjnych wobec zdolności muzycznych. To wszystko jest możliwe dzięki działaniu ośrodkowego układu nerwowego i jego niezwykłej naturze w postaci neuroplastyczności. Aktywność muzyczna to nie tylko odtwarzanie różnych szeregów bodźców, ale zdolności improwizacyjne, za co odpowiadają odrębne sieci neuronowe w naszym mózgowiu.

Działanie substancji psychoaktywnych – o neurobiologii uzależnień

Trudność kształcenia zdolności muzycznych, niejasne perspektywy rozwojowe i niepewna możliwość powodzenia życiowego artysty sprzyjają (obok wielu innych czynników) rozwojowi uzależnień czy to behawioralnych, czy też od różnych substancji psychoaktywnych. Bez względu na przedmiot uzależnienia, docelowo mechanizm jest ten sam u każdego z nas. Cenne badania neurobiologiczne wypunktowały mechanizmy uzależnienia już na poziomie komórkowym. Czy farmakoterapia jest zatem odpowiedzią na problem? Warto się zastanowić, czy można zapobiegać uzależnieniom albo przyczynić się do ich redukcji.

Wpływ muzyki na człowieka – o analgetycznym działaniu muzyki i nie tylko

Nieobce są nam doniesienia naukowe, mówiące o korzystnym wpływie słuchania bądź wykonywania muzyki na funkcje poznawcze człowieka lub jego reakcje emocjonalne. Co najmniej równie ciekawe zdają się być raporty mówiące o wpływie muzyki na nasze ciało. Dotyczy to wielu aspektów klinicznych związanych z bólem, ale też przebiegu chorób somatycznych, w tym schorzeń ośrodkowego układu nerwowego. By nie wyciągać pochopnych wniosków, warto pochylić się nad konkretnymi badaniami w tym zakresie.